Ustawy

Z pojęciem ustawy mamy do czynienia na co dzień. W końcu cały nasz system prawny regulowany jest przez ustawę zasadniczą, czyli konstytucję oraz wiele innych aktów uzupełniających, które w istotny sposób wpływają na życie każdego z nas. Czym zatem jest ustawa?

To nic innego jak akt prawny, który obowiązuje powszechnie, a który uchwala w szczególnym trybie parlament. W Polsce istnieje specjalny podział ustaw, który uwzględnia ich treść, formę i moc prawną, stąd też wyróżniamy ustawy: zasadnicze (konstytucje), konstytucyjne (o szczególnym trybie uchwalania) oraz zwykłe. Wszystkie pozostałe akty normatywne to tzw. rozporządzenia. Konstytucja ma najsilniejszą moc prawną, ustawy nie mogą być z nią sprzeczne, tak jak rozporządzenia , które maja najsłabszą moc prawną, nie mogą kłócić się z ustawami. Ta hierarchia pozwala w prosty sposób egzekwować prawa, które przysługują każdemu obywatelowi.

Wniosek o głosowanie w Sejmie nad ustawą może złożyć Rada Ministrów, grupa co najmniej 100 tys. Obywateli, grupa minimum 15 posłów, Senat i prezydent. Projekt ustawy należy przedstawić Marszałkowi Sejmu w formie pisemnej. Wyjątkiem jest ustawa budżetowa, której projekt może złożyć jedynie Rada Ministrów.

Proces legislacyjny ustawy jest najważniejszą funkcja polskiego parlamentu. Szczegółowo określa go Konstytucja, a także regulamin Sejmu i Senatu. Proces ten wygląda następująco:

Inicjatywa ustawodawcza
Rozpatrzenie i uchwalenie ustawy przez Sejm w 3 czytaniach (do zakończenia drugiego czytania, wnioskodawca może wycofać swój wniosek)
Rozpatrzenie i uchwalenie ustawy przez Senat (zwykle 30 dni, w przypadku tzw. pilnych rządowych projektów jest to 7 dni) – Senat może projekt przyjąć w całości, wnieść do niego poprawki lub go odrzucić. Jeżeli w ciągu 30 dni żadna z tych rzeczy nie nastąpi, projekt uważa się za przyjęty w brzmieniu przedstawionym przez Sejm. W pozostałych dwóch przypadkach podlega on ponownemu rozpatrzeniu przez Sejm
Rozważenie ewentualnych poprawek lub odrzucenie ustawy przez Senat w Sejmie (poprawki o ile Sejm nie zadecyduje o odrzuceniu ich bezwzględną większością głosów, stają się integralną częścią ustawy) oraz przesłanie projektu prezydentowi
Podpisanie albo odmówienie podpisania ustawy przez prezydenta - w normalnym trybie postępowania legislacyjnego, prezydent ma 21 dni na podpisanie ustawy, a następnie ogłoszenie jej w Dzienniku Ustaw RP. Jeżeli odmówi jej podpisania(zgłosi swoje weto), odmowę musi umotywować, a ustawa wraca tym samym do Sejmu, który z kolei może odrzucić prezydenckie weto większością 3/5 głosów przy co najmniej połowie ustawowej liczby posłów obecnych na sali. Prezydent ma jeszcze jedną możliwość w stosunku do ustawy – może ją przedłożyć Trybunałowi Konstytucyjnemu celem stwierdzenia jej poprawności konstytucyjnej. Trybunał ma 2 miesiące na orzeczenie poprawności ustawy.
Promulgacja, czyli publiczne ogłoszenie ustawy w Dzienniku Ustaw RP

Istnieją tylko trzy wyjątki od takiej drogi legislacyjnej:

Wspomniany wyżej przypadek pilnej rządowej ustawy, którą Senat uchwala w ciągu 7 dni od zgłoszenia przez Sejm
Uchwalanie ustawy budżetowej
Projekty dotyczące zmiany Konstytucji

Warto przeanalizować tryb uchwalania ustawy budżetowej, ponieważ to ona ma jeden z największych wpływów na nasz los. Sejm ma dokładnie 4 miesiące na przedstawienie projektu ustawy budżetowej Senatowi, ten ma tylko dwie możliwości – albo przyjąć ustawę w całości, albo wprowadzić do niej poprawki. Nie może natomiast jej odrzucić. Na ustosunkowanie się do projektu, Senat ma jedynie 20 dni. Tyle samo czasu posiada prezydent. Dodatkową różnicą jest także to, że jeżeli Sejm nie będzie w stanie uchwalić ustawy w ciągu 3 miesięcy, prezydent ma prawo rozwiązać parlament w ciągu 3 następnych tygodni.

Wszystkie projekty (o ile nie wprowadzi się innego zapisu) wchodzą w życie po okresie 14 dni. Konstytucja nie dopuszcza istnienia ustaw o mocy wstecznej.

Ustawy

Menu